اجرای مصوبه صنایع خلاق پس از ۸ سال با کندی مواجه است

نشست مشترک رئیس، معاونان و جمعی از فعالان پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی با حجت الاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی امروز یکشنبه ۲۷ اردیبهشت‌ماه1405 در محل شورا برگزار شد؛ نشستی که در آن ظرفیت‌ها، چالش‌ها و موانع پیش‌روی شرکت‌های فعال در حوزه صنایع خلاق و فرهنگی مورد بررسی قرار گرفت.

در ابتدای این نشست دکتر محمدحسین ایمانی خوشخو رئیس پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی، با اشاره به مصوبه سال ۱۳۹۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی در حوزه صنایع خلاق، از گذشت حدود هشت سال از تصویب این سند و ضرورت تسریع در اجرای عملی آن خبر داد.

وی با اشاره به اینکه در این مصوبه به حدود ۱۵ دستگاه اجرایی مأموریت‌هایی در حوزه توسعه صنایع خلاق واگذار شده است، اظهار کرد: با وجود تصویب اسناد بالادستی، در عمل اجرای این سیاست‌ها با چالش‌ها و کندی‌هایی در دستگاه‌های اجرایی مواجه بوده است.
رئیس پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی افزود: پارک فناوری‌های نرم با هدف تبدیل فرهنگ به یک حوزه مولد اقتصادی ایجاد شد، زیرا در بسیاری از کشورها فرهنگ سهم قابل توجهی در تولید ناخالص ملی دارد، اما در ایران این حوزه کمتر به‌صورت اقتصادی و درآمدزا مورد توجه قرار گرفته است.

وی گفت: در ابتدای شکل‌گیری این پارک، راه‌اندازی آن با چالش‌های ساختاری و اداری همراه بود، اما با پیگیری‌های مستمر، اکنون این مجموعه به یکی از مراجع فعال در حوزه فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی تبدیل شده است.

ایمانی خوشخو افزود: در حال حاضر حدود ۱۶۰ شرکت در حوزه‌های مختلف از جمله هنر، بازی، صنایع دستی، گردشگری و سایر حوزه‌های مرتبط در این پارک مستقر هستند و فعالیت می‌کنند.

وی با اشاره به رشد اقتصادی این مجموعه اظهار کرد: گردش مالی شرکت‌های مستقر در پارک در سال گذشته حدود ۱۵ همت بوده که شامل تولید، صادرات و قراردادهای داخلی و خارجی است و این موضوع نشان‌دهنده ظرفیت بالای اقتصادی صنایع فرهنگی در کشور است.

رئیس پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی همچنین از نقش بین‌المللی این مجموعه خبر داد و گفت: این پارک به عنوان نماینده فرهنگی در چارچوب همکاری‌های بین‌المللی از جمله بریکس و برخی کشورهای اسلامی فعالیت‌هایی را آغاز کرده است.

وی افزود: در حوزه توسعه شهری صنایع خلاق نیز طرح‌هایی مانند «شهر جهانی صنایع فرهنگی» مطرح شده که با وجود تصویب در شورا، نیازمند حمایت و هماهنگی بیشتر دستگاه‌های اجرایی برای تحقق کامل است.

ایمانی خوشخو با اشاره به ظرفیت اشتغال‌زایی صنایع خلاق اظهار کرد: این حوزه می‌تواند با تکیه بر آموزش مهارت‌های ساده و قابل دسترس، فرصت‌های شغلی گسترده‌ای برای جوانان ایجاد کند و حتی امکان تولید در سطح خانگی را نیز فراهم سازد.

وی در پایان تأکید کرد: توسعه صنایع فرهنگی و خلاق نیازمند عزم جدی دستگاه‌های اجرایی، حمایت زیرساختی و نگاه اقتصادی به فرهنگ است تا این حوزه بتواند نقش واقعی خود را در اقتصاد ملی ایفا کند.

تشریح وضعیت شرکت‌های صنایع خلاق و درخواست حمایت‌های مالی و نهادی

در  ادامه این نشست ،دکتر ابراهیم نبیونی معاون فناوری پارک، با ارائه گزارشی از عملکرد و ظرفیت شرکت‌های زیرمجموعه، بر ضرورت حمایت‌های مالی و نهادی برای حفظ و توسعه این مجموعه‌ها تأکید کرد.

وی با قدردانی از حضور و بازدیدهای مکرر مسئولان عالی‌رتبه از نمایشگاه دستاوردهای پارک در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ اظهار کرد: تداوم این بازدیدها نشان‌دهنده توجه ویژه به حوزه صنایع خلاق و فناوری‌های نرم است.

نبیونی افزود: در حال حاضر حدود ۱۶۰ شرکت در مجموعه پارک فعال هستند که از این میان ۲۸ شرکت خلاق، ۳۷ شرکت دانش‌بنیان و ۹۵ شرکت فناور محسوب می‌شوند.

معاون فناوری پارک گفت: با توجه به محدودیت‌های مکانی در تهران، شرکت‌ها در نقاط مختلف از جمله مصلی امام خمینی (ره)، دانشگاه آزاد اسلامی، فرهنگسرای صنایع خلاق و برخی مراکز بخش خصوصی مستقر شده‌اند و در مجموع بیش از ۱۰ هزار متر مربع فضای استقرار برای فعالیت این شرکت‌ها فراهم شده است.

وی افزود: همچنین با همکاری جهاد دانشگاهی و پارک‌های علم و فناوری استان‌ها، پردیس‌های فناوری در استان‌هایی از جمله زنجان، فارس و خراسان رضوی ایجاد شده و توسعه این الگو در سایر استان‌ها نیز در دستور کار قرار دارد.

نبیونی با اشاره به شرایط اقتصادی و نیاز شرکت‌ها به حمایت گفت: در صورت تأمین منابع مالی و تسهیلات حمایتی، این شرکت‌ها می‌توانند از شرایط رکود و فشارهای اقتصادی عبور کرده و از تعدیل نیرو جلوگیری کنند.

وی افزود: برآوردها نشان می‌دهد که تأمین حداقل سرمایه در گردش برای هر شرکت می‌تواند نقش مهمی در حفظ و استمرار فعالیت‌های این مجموعه‌ها داشته باشد.
معاون فناوری پارک ادامه داد: شرکت‌های مستقر در پارک در حوزه‌های متنوعی از جمله گردشگری، مالی، رسانه، انیمیشن، بازی‌های رایانه‌ای، بیمه آنلاین، سلامت دیجیتال و صنایع دستی فعالیت دارند.

وی گفت: برخی از این شرکت‌ها از جمله مجموعه‌های فعال در حوزه گردشگری و پلتفرم‌های دیجیتال، از برندهای شناخته‌شده کشور هستند و در کنار آن، شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه‌های نوآوری مالی، بیمه‌ای و رسانه‌ای نیز در پارک حضور دارند.

نبیونی افزود: در حوزه صنایع دستی نیز شرکت‌هایی فعالیت می‌کنند که با ایجاد شبکه‌ای از هنرمندان، علاوه بر آموزش، زمینه عرضه محصولات و ایجاد اشتغال پایدار را فراهم کرده‌اند.

وی با اشاره به تمرکز پارک بر آموزش نسل جوان اظهار کرد: برنامه‌های آموزشی این مجموعه عمدتاً بر گروه‌های زیر ۱۸ سال متمرکز است و شامل آموزش‌های مهارتی، مالی، روانشناسی و تولید محتوای آموزشی و بازی‌های رومیزی می‌شود.

معاون فناوری پارک همچنین از توسعه همکاری‌های استانی خبر داد و گفت: تفاهم‌نامه‌هایی با پارک‌های علم و فناوری استان‌های مختلف از جمله آذربایجان شرقی، کردستان، فارس، خراسان رضوی، زنجان و مرکزی منعقد شده تا فعالیت‌های صنایع خلاق در سطح ملی گسترش یابد.

وی در پایان تأکید کرد: برای پایداری و رشد این شرکت‌ها، دو اقدام اساسی ضروری نخست تأمین تسهیلات مالی برای عبور از شرایط اقتصادی دشوار و دوم ایجاد شبکه‌های حمایتی و نهادی برای اتصال این شرکت‌ها به بازارهای دولتی و غیردولتی است.

صنایع خلاق؛ محور تقویت قدرت نرم ایران

در ادامه، دکتر عزیزاله جعفری، معاون توسعه پارک، با اشاره به رشد چشمگیر صنایع فرهنگی و خلاق در جهان اظهار کرد: سهم این حوزه در اقتصاد جهانی طی سال‌های اخیر رشد قابل‌توجهی داشته و بسیاری از کشورها آن را جزو صنایع پیشرو قرار داده‌اند. وی افزود: در ایران نیز طی چند سال گذشته حدود ۲۵ درصد ظرفیت پارک‌ها به صنایع فرهنگی و خلاق اختصاص یافته است.

وی با بیان اینکه امارات در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۳ میلیارد دلار صادرات در حوزه صنایع خلاق داشته، تاکید کرد: یکی از ماموریت‌های اصلی شهر جهانی و صندوق مربوطه، جبران خلأ صادراتی ایران در این حوزه است.

جعفری تقویت قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران را از مهم‌ترین ماموریت‌های این مجموعه دانست و گفت: در اساسنامه شهر جهانی، ایجاد بستری برای عرضه کالاها و خدمات خلاق، استقرار شرکت‌های فعال و معرفی آیین‌ها، لباس‌ها و غذاهای بومی کشورهای منطقه پیش‌بینی شده است.

پارک به دنبال توسعه صادرات و بازارهای بین‌المللی

دکتر مهدیه شهرابی، مدیر امور بین‌الملل پارک، با اشاره به آغاز جدی برنامه‌های بین‌المللی پارک از اواخر سال ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ گفت: این برنامه‌ها در چهار محور اصلی شامل حضور شرکت‌های پارک در نمایشگاه‌ها و رویدادهای بین‌المللی، اعزام هیئت‌های تجاری، بهره‌گیری از مشاوره‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللی و توسعه صادرات محصولات دانش‌بنیان و خلاق دنبال شد.

وی افزود: در این راستا، پارک حضور موفقی در نمایشگاه جیتکس امارات داشت و نشست‌هایی با مجموعه‌های فعال در حوزه فناوری، هوش مصنوعی و اینترنت در دبی برگزار کرد که زمینه آغاز همکاری‌های بین‌المللی برخی شرکت‌ها، به‌ویژه در حوزه گیم، را فراهم ساخت.
شهرابی همچنین از برگزاری جلسات و تعاملات بین‌المللی با کشورهای ترکیه، صربستان، روسیه، آلمان، دانمارک و ازبکستان خبر داد و اظهار کرد: همکاری با پارک متروپلیس مسکو، مراکز نوآوری ازبکستان و مشاوران سرمایه‌گذاری اروپایی از جمله اقدامات مهم این دوره بوده است.

مدیر امور بین‌الملل پارک با اشاره به عضویت پارک در انجمن بین‌المللی پارک‌ها و تعامل با نهادهایی همچون بنیاد علمی اکو و یونسکو تصریح کرد: با وجود شکل‌گیری ارتباطات مؤثر بین‌المللی، چالش‌های ناشی از تعدد تصمیم‌گیری‌ها و نبود انسجام در نظام حکمرانی حوزه صنایع خلاق و فرهنگی، روند فعالیت‌ها را با مشکلاتی مواجه کرده است. وی تاکید کرد این چالش‌ها از کسب‌وکارهای کوچک تا مجموعه‌های بزرگ را تحت تأثیر قرار داده است.

صنایع فرهنگی ابزار بازسازی روابط منطقه‌ای است

مهندس مرتضی پرهیزگار در تشریح فعالیت‌های دبیرخانه دیپلماسی صنایع فرهنگی اظهار کرد: این دبیرخانه از تلفیق سه حوزه اقتصاد، سیاست و فرهنگ شکل گرفته و تمرکز آن بر صنایع فرهنگی دارای ارزش مادی و قابلیت داد و ستد است؛ موضوعی که آن را از دیپلماسی صرف فرهنگی متمایز می‌کند.

وی با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت صنایع فرهنگی در شرایط کنونی افزود: این ابزار می‌تواند در سه سطح «دولت ـ دولت»، «دولت ـ ملت» و «ملت ـ ملت» به بازسازی و تقویت روابط با کشورهای همسایه کمک کند و برای هر سه سطح نیز در دبیرخانه پروژه‌های مشخصی تعریف شده است.

پرهیزگار از طراحی پروژه «فستیوال صنایع فرهنگی» به عنوان یکی از برنامه‌های مهم این دبیرخانه نام برد و گفت: هدف این طرح، توسعه تبادلات فرهنگی و اقتصادی با کشورهای منطقه از طریق اشتراکات فرهنگی، آیینی و تجاری است.

وی همچنین با اشاره به آسیب‌دیدگی مشاغل فرهنگی و خلاق اظهار کرد: کاهش درآمد، افزایش هزینه‌ها و از هم گسیختگی تیم‌های کاری، بسیاری از کسب‌وکارهای فرهنگی را با چالش مواجه کرده است؛ از این‌رو طرح‌هایی در سه سطح کلان، میانی و اجرایی برای صیانت و بازسازی این مشاغل تدوین شده است.

این مشاور حوزه اشتغال در پایان تاکید کرد: اجرای قانون شهر جهانی صنایع فرهنگی و خلاق و حمایت دستگاه‌های نظارتی و اجرایی از آن، می‌تواند زمینه تحقق اهداف این حوزه را فراهم کند.

در ادامه شرکتهای حاضر دراین جلسه به گفتگو در خصوص مشکلات و چالش هایشان پرداختند.